Nga Madison Tucker

Të shtunën, më 13 qershor 2026, stacioni i trenit në Prishtinë u mbush me mbi 65 pjesëmarrës, të gatshëm për një udhëtim që do të kujtohej gjatë. Ajo që e bëri këtë udhëtim të veçantë ishte fakti se arti e shndërroi trenin në një skenë gjallëruese në lëvizje, duke e kthyer hapësirën publike në një vend magjik e të papritur.

Ky aktivitet u organizua nga Artpolis, në kuadër të projektit Horizontet e Trashëgimisë: Udhëtim ndër Breza. Arti në Tren i ftoi udhëtarët – pa marrë parasysh moshën, përkatësinë etnike apo prejardhjen – të udhëtonin së bashku nga Prishtina në Pejë, duke përjetuar një program plot gjallëri me performanca live, poezi dhe art vizual.

Që në fillim të lëvizjes së trenit, vagonët u mbushën me emocion, të qeshura e tinguj të këndshëm. Ajo që nisi si një udhëtim i zakonshëm hekurudhor, shumë shpejt u kthye në një përvojë të përbashkët kulturore. Artistët lëviznin lirshëm nëpër vagonë, afroheshin me udhëtarët, dhe secilin vagon e kthenin në një hapësirë ku arti ndodhte aty, pikërisht pranë tyre.

Grupi muzikor Frymëzë e hapi udhëtimin me zërin e tyre, duke i nxjerrë udhëtarët nga vendet dhe duke i bërë pjesë të spektaklit – këndonin bashkë, duartrokisnin sipas ritmit dhe kërcenin në mes të vagonëve. Artistët e teatrit, Olisa Basha, Festim Bajçinca, Ardit Hyseni dhe Etnike Bogaj, i dhanë jetë fragmenteve nga Tartufi i Molière-it, duke i mahnitur të gjithë me interpretime të gjalla që e fshinë çdo ndarje mes aktorit dhe spektatorit.

Aktorja Albana Gashi, me leximet e saj të fuqishme, solli çaste heshtje dhe reflektim mes gjithë kësaj energjie. Ndërkohë, ekspozita fotografike e Drilona Hamitit e shndërroi vetë trenin në një galeri në lëvizje, ndërsa flautistja Alba Basha e mbushi ajrin me melodi të ëmbla që përziheshin me peizazhet që ndërroheshin pas dritares.

Publiku ishte pjesë aktive e gjithë kësaj ndodhie. Udhëtarët nuk qëndruan thjesht ulur; ata ngriheshin në këmbë, duartrokisnin, kërcenin dhe ndërvepronin me artistët, duke krijuar një atmosferë të ngrohtë dhe krejt spontane, e cila nuk u shua deri në stacionin e fundit.

Ajo që e bëri këtë ngjarje vërtet të veçantë ishte fuqia e saj për të bashkuar njerëzit, pavarësisht gjuhëve dhe kulturave të ndryshme. Ata që flisnin shqip dhe ata që nuk e flisnin, gjetën një gjuhë të përbashkët – artin – i cili solli afërsi, kuriozitet dhe një gëzim që ndahej mes të gjithëve.

Kur treni mbërriti në Pejë, përvoja nuk mbaroi me kaq. Pjesëmarrësit vazhduan udhëtimin e tyre me një tur të udhëhequr nga Nora Draga, duke eksploruar historinë e pasur të qytetit, monumentet e tij kulturore dhe atmosferën e gjallë që e bën Pejën kaq të veçantë.

Më tepër se një udhëtim i thjeshtë mes dy qyteteve, Arti në Tren dëshmoi se sa fuqi ka arti për t’i shndërruar hapësirat e përditshme në vende takimi, bisede dhe lidhjeje njerëzore. Ky udhëtim na kujtoi se kreativiteti ka një aftësi të rrallë: të lidhë breza, komunitete dhe kultura të tëra, thjesht duke ndarë një përvojë të përbashkët, hap pas hapi.